اعتیاد اینترنتی و درمان- لیلا بازگیر و دکتر سیروس مرادی زاده

مقدمه

روان شناسی به نام ایوان گلد برگ در سال 1995 ظهور این اختلال را مطرح کرد. او با افرادی رو به رو شد که برای دیدن مانیتور رایانه شان خانواده را رها کرده بودند. به تدریج پژوهشگران جنبه های دیگر این اعتیاد را شناسایی نمودند (امیدوار، صارمی، 1381)، همچنین در سال 1996 یک روان شناس به نام کیمبرلی یانگ[1] این موضوع را مطرح نمود( کاپلان[2] 2003) و اعتیاد اینترنتی[3]را نوعی استفاده از اینترنت می نامد که موجب مشکلات روان شناختی، اجتماعی، تحصیلی و شغلی می شود. در بسیاری از موارد اشخاص ترجیح می دادند، وقت خود را با رایانه و در سایت های مختلف اینترنت بگذرانند. همچنین در تحقیقی که توسط انجمن روان شناسی آمریکا صورت گرفت بیش از 600 نفر از کاربران شدید اینترنت که با استفاده از نسخه های اصلاح شده DSM-5  ، معیار و نشانه های بالینی اعتیاد را نشان داده بودند برای قمار بیمارگون مورد سنجش قرار گرفتند(یانگ، 1996).

از آن زمان به بعد، در تحقیقات بعدی دهه های گذشته جنبه های مختلف این اختلال بررسی شده اند. در پژوهش های اولیه در تعریف اینترنت بر کاربرد وسواسی اینترنت تأکید شده بود و در تحقیقات جدیدتر به بررسی میزان شیوع اعتیاد اینترنتی، عوامل وعلل سبب شناختی مرتبط با این اختلال پرداخته شده است (یانگ، 2011، ترجمه وحدت نیا، 1391).

امروزه عمده ترین مشکل دانش آموزان و یا به عبارتی کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان استفاده افراطی و وابستگی بیش از حد به فضای مجازی و شبکه های اجتماعی است، بنابراین بررسی اعتیاد اینترنتی و شیوه های درست درمان آن بسیار ضروری است که در این مقاله به این مبحث می پردازیم.

اعتیاد اینترنتی : اعتیاد به اینترنت را نوعی اختلال می دانند که فرد صفحه رایانه را جذاب تر از واقعیت زندگی روزمره می بیند. همچنین اعتیاد به اینترنت در زیر مجموعه اختلالات تکانه ای آمده است و می تواند مشکلات روان شناختی، اجتماعی، درسی و یا شغلی در فرد ایجاد کند( کیوان کار و فرازی، 1394). در مجموع، علائم و نشانگان عادت به اینترنت عبارتند از:

1. استفاده افراطی و بیش از حد از اینترنت و کاهش کلی سطحِ فعالیتهای بدنی؛

2. احساس نوعی اجبار برای ارتباط با اینترنت و دور شدن از فعالیتهای مهم زندگی؛

3. رغبت نکردن به انجام کارهای دیگر و تأخیر در انجام کارهای روزانه؛

4. کاهش روابط بین فردی و رغبت نداشتن به ایجاد ارتباطات انسانی؛

5. فاصله گرفتن از کتاب و بی رغبتی نسبت به مطالعه و همچنین کمبود خواب و یا تغییر در الگوهای خواب برای گذراندن زمان بیشتری در شبکه؛

6. کاهش تفریحات، بی میلی نسبت به ورزش و فعالیت های بدنی؛

7. اختلال در چرخه خواب شبانه روزی؛

8. غفلت از خانواده و دوستان و بی توجهی به مسئولیت های شغلی و تحصیلی؛

9. بی رغبتی به امور معنوی و گرایش به انحرافات اخلاقی و اجتماعی.

وجود پنج مورد از نشانگان فوق حاکی از نوعی اعتیاد به اینترنت است.

علائم و نشانه های اعتیاد مجازی

فرد وابسته به اینترنت یا بازی های مجازی، قدرت انتخاب ندارد و علی رغم پیامدهای منفی و میل شدید برای کنار گذاشتن فعالیتهای مجازی، بی اختیار آن را ادامه می دهد. برخی از علائم وابستگی و اعتیاد به فضای مجازی شامل موارد زیر است:

1- پرش زمانی(اتلاف وقت): فرد آن چنان غرق بازی و وب گردی است که نمی تواند تشخیص دهد چه مدت مشغول بازی بوده است؛.

2- دروغگویی در مورد بازی یا فعالیت اینترنتی؛

3- تغییر یا اختلال در الگوی خواب؛

4- میل شدید و بی اختیار به بازی با اینترنت؛

5- کناره گیری از دوستان و اعضای خانواده و فامیل؛

6- از دست دادن علاقه به فعالیتها یا سرگرمی های دیگر؛

7- بازی یا استفاده از اینترنت بیش از دو ساعت در روز، بیش از چهار روز در هفته؛

8- عملکرد ضعیف در محل کار یا تحصیل؛

9- مشکلات جسمی؛ کمر درد، سندرم تونل کارپال مچ دست، گردن درد، درد عصبی وخستگی چشم؛

10- ناتوانی در درک عواقب منفی و زیانبار بازی با اینترنت؛

11- خرید مهارتها یا وقت بازی با پول واقعی؛

12- غذا خوردن کنار رایانه؛

13- مبالغه و بزرگ جلوه دادن بازی یا فعالیت اینترنتی؛

14- آشفتگی روانی در صورت برچیده شدن بازی؛

15- تغییرات و نوسانات خُلقی؛

16- ظاهر شدن علائم ترک پس از بازی یا فعالیت مجازی: سر درد، احساس کسالت، گیجی یا منگی؛

17- فعالیت/ بازی بی وقفه برخلاف اثرات منفی جدی؛

18- ناتوانی در کاهش بازی/ فعالیت مجازی؛

19- افزایش روز افزون زمان بازی یا فعالیت های اینترنتی؛

20- دل مشغولی درباره بازی حتی زمانی که شخص مشغول بازی با فعالیت اینترنتی نیست.

توجه: اگر چهار نشانه یا بیشتر از نشانه های فوق الذکر به طور مرتب بیش از سه ماه در فردی مشاهده شود باید آن را به مثابه هشدار و زنگ خطر تلقی نمود. لازم به ذکر است الگوی پیشروی اعتیاد مجازی یا اعتیاد به بازی های نرم افزاری یا اینترنت شبیه به الگوی اعتیادهای دیگر است. ابتدا فرد از انجام بازی یا کار با اینترنت احساس لذت (نشئگی) می کند و به مرور، زمان لازم برای رسیدن به احساس لذت اولیه افزایش می یابد. در مراحل اولیه شخص سعی می کند ساعات بازی یا استفاده را کاهش دهد؛ اما نمی تواند و خیلی زود جنبه های نابهنجار و طبیعی زندگی او تحت تأثیر قرار می گیرد؛ عملکرد تحصیلی یا شغلی افت می کند. روابط فردی به علت تمرکز بر بازی و اینترنت کم می شود و با وجود پیامدهای منفی فرد همچنان به کار خود ادامه می دهد.

 

 

فهرست مؤلفه های اعتیاد به بازی با اینترنت

1-بارز بودن- زمانی که این فعالیت، به مهمترین چیز زندگی فرد تبدیل می شود. این امر می تواند به صورت شناختی(زمانی که فرد اغلب درباره آن فعالیت فکر می کند) و رفتاری(زمانی که فرد نیازهای اساسی مانند خواب، غذا، یا بهداشت را به خاطر انجام این فعالیت نادیده می گیرد) باشد.

2-تغییر خُلق- تجارب ذهنی تحت تأثیر فعالیت انجام گرفته قرار می گیرند.

3-تحمل- فرایند نیاز مداوم به مقادیر بالاتر فعالیت برای دستیابی به احساسات اولیه، به این ترتیب بازیکن نیاز دارد که میزان بازی خود را به طور مداوم افزایش دهد.

4-نشانه های کناره گیری- احساسات منفی همراه با پایان یافتن فعالیت یا غیر ممکن بودن انجام فعالیت مورد نیاز

5-تعارض بین فردی(معمولاً با نزدیک ترین محیط های اجتماعی، خانواده، همسر) یا درون فردی که به خاطر فعالیت انجام گرفته ایجاد می شوند. این مسئله اغلب با بدتر شدن نتایج تحصیلی یا شغلی، ترک سرگرمی های قبلی؛ و غیره همراه است.

6-بازگشت و تثبیت – تمایل به بازگشت به رفتار اعتیادآور حتی پس از دوره هایی از کنترل نسبی.

عوامل اعتیاد مربوط به بازیکن

تحقیقات عمدتاً به دو عامل روانشناختی اشاره می کنند: عزت نفس و خودکارآمدی پایین

 در همان حال می توانیم بگوییم که به دست آوردن عزت نفس و خودکارآمدی مثبت یکی از اهداف رشدی نوجوانان است و احتمالاً با این حقیقت ارتباط دارد که بازیکنان جوان نسبت به افراد مسن تر اهمیت جامعه بازی را بیشتر در نظر می گیرند(بلینکا واسماهیل، 2008، به نقل از وحدت نیا ، 1391).

 

 

عوامل بالقوه اعتیاد آور بودن اینترنت و رسانه های دیجیتال

1-عوامل مربوط به محتوا؛

2- عوامل مربوط به پردازش و دسترسی پذیری/ قابلیت دستیابی؛

3- عوامل مربوط به تقویت/پاداش؛

4-عوامل اجتماعی؛

5- عوامل مربوط به نسل دیجیتال.

1- عوامل مربوط به محتوا: حجم وسیعی از مضامین بسیار تحریک کننده (اعتیادآور) در اینترنت قابل دسترس است. اعتیادآورترین جنبه های اعتیاد اینترنت امروزی، مضامین جنسی و بازی های ویدئویی یا رایانه ای است. به هنگام دسترسی به این گونه مضامین از طریق اینترنت، یک فرایند هم نیروزادی رخ می دهد که در آن امکان اعتیادآوری این زمینه های موضوعی به طور مشخص تقویت می گردد.

 خود رسانه اینترنت، خصوصیت تسهیل کننده اعتیاد دارد و مضمونی که در اینترنت مورد استفاده قرار می گیرد، معمولاً سرگرم کننده و مطلوب است. متداولترین مضامین مورد استفاده عبارت انداز: موسیقی، اطلاعات، ورزش، خرید، اخبار مالی، قمار، بازی، مضامین جنسی وغیره، توانایی دسترسی آسان و مکرر به اینگونه مضامین که قبلاً غیرقابل دسترس یا کمیاب بودند به طور قابل ملاحظه ای جذابیت اینترنت را افزایش می دهد.

2- عوامل مربوط به پردازش و دسترسی پذیری(قابلیت دستیابی): توانایی تجربه قدرت فردی در تجربه یک خیال پردازی، یا ادای یک شخصیت را درآوردن، بسیار مسرّت بخش است. به نظر می رسد بازی های چند نفری، که از اینترنت برای ارتباط دو سویه اجتماعی و بازی استفاده می کنند، به دلیل استفاده از پایگاه اینترنتی، اعتیادآورتر نیز باشند. به نظر می رسد توانایی دسترسی به جنبه های پنهانی یا نیمه هشیار شخصیت یا نقاب فرد که به طور طبیعی قابل دسترس نیستند، اثر تسهیل کننده اعتیاد داشته باشد. زمینه دیگری که تحت مقوله دسترسی(قابلیت دستیابی) طبقه بندی می شود هزینه نسبتاً پایین دسترسی به زمینه های موضوعی اینترنت است(کوپر، 1998). بنابراین، به واسطه هزینه نسبتاً پایین دسترسی به اینترنت، میزان دسترسی افزایش یافته و در نتیجه موجب کاهش آستانه استفاده و سوء استفاده از اینترنت می شود. چون سوء استفاده از چیزهای ارزان تر، آسان تر است. توانایی به دست آوردن فوری همه چیز و ارضای هرگونه تمایل ذهنی، ارتباطی، یا مصرفی ظاهراً به شکل ناشناس، اینترنت را برای بسیاری از افراد وسوسه انگیز می سازد.

آخرین سازه دسترسی(قابلیت دستیابی) محدوده ها هستند. برای مضامین آنلاین هیچ گونه محدوده ای وجود ندارد. سایر اشکال رسانه ای، همه یک ابتدا و انتهای مجزا دارند. اما در اینترنت هیچ گاه با این موارد مواجه نمی شوید.

3- عوامل مربوط به تقویت (پاداش):  فناوری اینترنت بر اساس برنامه تقویت با نسبت متغیر عمل می کند. به نظر می رسد؛ مهم ترین عنصری که در ایجاد ماهیت اعتیادآوری اینترنت و سایر فناوری های رسانه دیجیتال نقش دارد، عامل تقویت(پاداش) است. اینترنت بر اساس برنامه تقویت با نسبت متغیر عمل می کند. بسیاری از عناصر اینترنت که برای مردم جذابیت زیادی دارند بر اساس برنامه تقویت با نسبت متغیر عمل می کند. یانگ (1998) یکی از از اولین افرادی بود که به شباهت های بین رفتار قمار و استفاده شدید از اینترنت اشاره نمود. کاملاً مشخص است که تجارب لذت بخش اینترنتی در محیطی عمل می کنند که درجات متفاوتی از تقویت حاکم باشد. در اینجا احساس خوشی لذت بخشی هم از طریق فراوانی غیرقابل پیش بینی و هم برجستگی غیرقابل پیش بینی حاصل می شود.

4- عوامل اجتماعی: اینترنت به لحاظ اجتماعی هم وصل کننده است و هم جداسازنده(گریفیلد، 1999، کیم کیویز، 2007؛ کراوات و کسلر، 2003؛ ون دن ایجندن، میرکرک، ورمولست، اسپیج کرمن، و انگلس، 2008؛ یانگ، 2004). این مسئله به یکی از جذابیت های عمده اینترنت اشاره می کند. اینترنت در درون یک رسانه دارای شبکه اجتماعی بسیار محدود و مشخص، ارتباط اجتماعی بالایی را ایجاد می کند. به عبارتی کاربران می توانند میزان تعامل اجتماعی خود را به شیوه ای متناسب سازند که موجب افزایش راحتی شده و واسط ایجاد رابطه گردد، در حالی که اضطراب اجتماعی را کاهش داده و نشانه های لازم برای موقعیت اجتماعی را محدود می سازد.

 در سنین نوجوانی، اینترنت روشی آسان برای شرکت در یک محیط اجتماعی کاملاً کنترل شده بدون نیاز به تعامل اجتماعی می باشد (فریس، 2001؛ لیونگ، 2007). همچنین اینترنت نشانه های هوش اجتماعی – هیجانی لازم برای یک سطح تعامل قابل کنترل را محدود و ساده می سازد. از طرفی سطح توجه، تعامل و ریسک هیجانی برای برقراری رابطه اجتماعی را در بسیاری از کاربران کاهش داده و تضعیف می کند. علاوه بر این رابطه ی فردی را به سطح قابل تحمل کاهش داده و تقویت ها و پاداش های اجتماعی نامحدودی را ارائه می کند.

5- عوامل مربوط به نسل دیجیتال

از دیدگاه بالینی، بسیاری از موارد درمانی، در برگیرنده ی پیامدهای منفی در روابط اصلی یا خانوادگی هستند. در مجموعه ی خانواده تغییری در سلسله مراتب نسل ها به وجود آمده است. کودکان و نوجوانان امروزی با اینترنت و فناوری دیجیتال بزرگ شده اند، آنها نسل دیجیتال هستند (گرینسفلد، 2009). آنان آشنایی زیادی با رایانه، اینترنت و بسیاری دیگر از دستگاههای دیجیتال دارند و اغلب نسبت به والدین بزرگسال خود با این فناوری احساس راحتی و اطمینان بیشتری می کنند.

اینترنت به صورت بی وقفه و طبیعی بر روی کودکان نسل دیجیتال عمل می کند و اغلب دانش پایه آنها در مورد اینترنت و دستگاههای دیجیتال بیشتر از والدین شان است. برای اولین بار در تاریخ مدرن، سلسله مراتب دانش و قدرت نسلی معکوس شده است. این افزایش آشنایی و راحتی، همراه با سطوح بالای کاربرد، در سیستم خانوادگی یک نوع عدم تعادل ایجاد می کند، که بر نحوه به کاربردن فناوری در خانه تأثیر عمده ای می گذارد. والدین اغلب اطلاع کم یا هیچ اطلاعی از امور جاری یا نحوه ی انجام این امور ندارند و از سطح فعالیت یا سوء استفاده آگاه نیستند. والدین اغلب نمی دانند که چه چیزی طبیعی یا چه چیزی قابل قبول است و در عین حال نمی خواهند فرزندانشان از منحنی رشد دیجیتال عقب بمانند. این فقدان دانش و فقدان قدرت فنی به امکان سوء استفاده و اعتیاد به این فناوری ها کمک می کند. در مورد کودکان، نوجوانان و جوانان، نقش متخصص بالینی آموزش و توانمندسازی والدین، سرپرستان، کارکنان مدرسه و کارفرمایان در زمینه ی نحوه ی کارکرد این فناوری ها و آموزش آنها در زمینه ی بازی های اینترنتی؛ ویدئویی، قمار، مسایل جنسی آنلاین، شبکه اجتماعی و همچنین در مورد موضوعات عمومی مانند: استفاده بیش از حد یا سوء استفاده از اینترنت و سایر دستگاههای رسانه دیجیتال می باشد.

پرسشنامه رفتار اعتیادآور بازی

برای تشخیص ساده اعتیاد یک بازیکن، پرسشنامه ای بر اساس مؤلفه های ذکر شده در DSM-5 (گریفیتس، 2000) و تجارب حاصل از تحقیقات (اسماهیل، 2008؛ اسماهیل، بلینکا، و لدابیل، 2008) ساخته شده است. این پرسشنامه 10 سوال دارد که در برگیرنده 5 بعد اعتیاد به بازی های آنلاین می باشد. گزینه ها عبارتند از: هرگز(1)، به ندرت(2)، اغلب(3)، و به دفعات زیاد(4).  اگر بازیکن دست کم به یک سؤال از بعد، گزینه (( اغلب)) یا ((به دفعات زیاد)) را پاسخ دهد این بعد در بازیکن وجود دارد. اگر هر 5 بعد وجود داشته باشند بازیکن به عنوان کسی که همه نشانه های رفتار اعتیادگونه را دارد در نظر گرفته می شود. اگر سه بعد به اضافه تعارض وجود داشته باشند، بازیکن(( در معرض خطر رفتار اعتیادگونه)) قرار دارد. توصیه می شود برای تشخیص دقیق تر در کنار پرسشنامه حتماً مصاحبه بالینی باشد.

پرسشنامه رفتار اعتیادآور بازی

به دفعات زیاد

اغلب

به ندرت

هرگز

سوالات

عوامل

 

 

 

 

آیا تاکنون به دلیل انجام بازی آنلاین از نیازهای خود(مانند خوردن یا خوابیدن) غافل شده اید؟

بارز بودن

 

 

 

 

آیا تاکنون تصور نموده اید که در حال بازی هستید در حالی که این گونه نبوده است؟

 

 

 

 

آیا زمانی که نمی توانید بازی کنید احساس آشفتگی یا عصبانیت می کنید؟

تغییر خلق

 

 

 

 

آیا زمانی که سرانجام موفق به بازی می شوید احساس شادی و خوشحالی بیشتری می کنید؟

 

 

 

 

آیا احساس می کنید که انگار هر بار زمان بیشتری را در بازی آنلاین سپری می کنید؟

تحمل

 

 

 

 

آیا تاکنون پیش آمده است که بدون علاقه واقعی بازی کنید؟

 

 

 

 

آیا تاکنون به دلیل صرف زمان در بازی آنلاین، با نزدیکانتان(خانواده، دوستان، همسر) لطمه دیده اید؟

تعارضات

 

 

 

 

آیا خانواده، دوستان، شغل و یا سرگرمی های شما به دلیل زمانی که صرف بازی آنلاین می کنید، لطمه دیده اید؟

 

 

 

 

آیا تاکنون تلاش های شما برای محدود ساختن مدت زمان سپری شده در بازی شکست خورده است؟

محدودیت های

 زمانی

 

 

 

 

آیا برایتان پیش می آید که برای مدتی طولانی تر از آنچه که قبلاً برنامه ریزی شده بود به بازی ادامه دهید؟

 

کودک و نوجوان دیجتیال: همراه شدن تغییرات اجتماعی با گسترش استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات ما را به بررسی این موضوع می کشاند که آیا ماهیت نوجوانی تغییر کرده است یا نه؟ لارسن[4] و ورما (1999، به نقل از بیابانگرد و آذرنوش،1393). در یک بررسی مدعی شده اند که نوجوانان با دنیایی رو به رو هستند که اشکال زندگی روزمره زندگی اجتماعی آن در حال تغییر است وتأثیرات مستقیمی بر زندگی آنها می گذارد. خانواده ها کوچکتر شده اند، کمتر شدن تعداد فرزندان یک خانواده به این معناست که تعداد خواهران و برادران، خاله ها، عمه ها، عموها و دایی ها، پسرخاله ها، دخترخاله ها، پسرعمه ها، دخترعمه ها، پسرعموها، دخترعموها، پسردایی ها و دختر دایی ها نیز کمتر شده و به عبارتی فامیل بسیار کوچک تر خواهد شد. بنابراین تعاملات بین فردی نوجوانان نیز دچار تغییر و دگرگونی شده و آنها بیشتر اوقات را در فضای مجازی طی می کنند. آنها برای جلب حمایت های اجتماعی بیشتر به همسالانشان مراجعه می کنند و از این میان اینترنت دنیای نوجوانان و روابطشان را با همسالانشان گسترش داده و برای آنها راه های ارتباطی جدیدی را می گشاید که از طریق آنها، با افرادی که بیرون از اجتماع بلا فصل آنها هستند، فراتر از موانع مسافت، نژاد، سن و جنسیت ارتباط برقرار می کنند و با ظهور برنامه های ترجمه رایانه ای، حتی بر موانع زبان نیز غلبه می نمایند.

مواد مخدر دیجیتالی

مخدرهای دیجیتالی [5] نوعی آهنگ با فرکانس صوتی خاص هستند که ادعا شده با گوش دادن به آنها احساسی معادل استعمال مواد مخدر به شخص دست می دهد. به عبارتی مخدرهای دیجیتالی از سوی سازندگان آنها فایل های صوتی توصیف شده اند که افراد با گوش دادن به محتوای آنها و با رعایت برخی دستورالعمل ها دچار احساس و حالتی می شوند که هنگام مصرف مواد مخدر به فرد دست می دهد. تولیدکنندگان یا عرضه کنندگان این فایل ها، نام آهنگ ها را هم نام ماده مخدری که باید احساس شود می گذارند(رجبی، 1394).

روان درمانی اعتیاد اینترنتی

حاصل مداخلات روان درمانی هنوز هم ارائه ی اطلاعات اولیه است و هیچ شکلی از مداخله روانشناختی را نمی توان به عنوان بهترین توصیه (استاندارد طلایی) برای درمان اعتیاد اینترنتی پیشنهاد نمود. گفته شده است که درمانهای حمایتی (درمانهایی که حمایت هیجانی برای بیماران ارائه می کنند، و بر فوریت تمرکز دارند) و درمانهای مشاوره ای می توانند بسیار با ارزش باشند. درمانهای مشاوره ای به عنوان روشی برای  اصلاح آسیب های ایجاد شده در روابط هیجانی می توانند با مداخلات خانوادگی همراه شده و مورد استفاده قرار گیرند. با اینکه مطالعات تحقیقی بسیار کمی توصیف شده اند، اما از جمله رویکردهایی که بسیار مورد تحقیق قرار گرفته اند درمان رفتاری شناختی و مصاحبه انگیزشی می باشند(بیرد، 2005؛ ویلند، 2005؛ یانگ، 1999).  دیویس(2001) در رابطه با استفاده از درمان شناختی – رفتاری با ارائه توصیفی دقیق از طرح های شناختی دخیل در فرآیند تغییر(عوامل محیطی اختصاصی و کلی، آسیب پذیری شخصی، سبک های وابستگی و امکان های مداخله) برای درک مداخلات طرحی پیشنهاد نموده است.

در این طرح پیشنهادی دو نوع استفاده بیمارگون را مطرح می کند:

1-استفاده بیمارگون خاص، که توصیف کننده کاربرد بیش از حد و استفاده غلط از ویژگی های اینترنتی خاص به وسیله بیماران می باشد، مانند دسترسی نامحدود به اتاق های گپ اینترنتی، شبکه های اجتماعی، وب سایت های شهوانی، بازی ها و ...؛

2- استفاده بیمارگون کلی، در رابطه با زمان صرف شده برای جست و جوی اینترنت توسط کاربران(یعنی بدون تمرکز بر تمایل یا عمل مشخص).

یانگ(1999) به عنوان یکی از پیشگامان بررسی اعتیاد اینترنتی، با تجارب متعدد در مرکز اعتیاد آنلاین، برخی تدابیر مداخله های مبتنی بر مفروضات درمان شناختی رفتاری را پیشنهاد می کند:

1- تعدیل و استفاده کنترل شده از اینترنت یکی از محورهای توجه می باشد. در فرآیند درمان باید از فنون مدیریت زمان که به تشخیص، سازمان دهی و مدیریت زمان صرف شده به صورت برخط به بیماران کمک می کنند و همچنین از فنون مؤثر در تعیین اهداف معقول کاربرد استفاده شود. علاوه بر این، هدف درمان ایجاد فعالیت های غیرآنلاین لذت بخش به صورت مشترک با بیماران و سایر فنون کنارآمدن است که هدف آنها بیشتر توانمندسازی بیماران برای رسیدگی به مشکلات شان و ایجاد یک سیستم حمایتی و روشی برای کاربرد مناسب می باشد.

2-یکی دیگر از فنون پیشنهاد شده توسط یانگ، تهیه یک پرسشنامه شخصی است. چون معتادان به اینترنت به دلیل صرف زمان برای جست و جوی علایق مجازی، از سرگرمی ها و سایر علایق خود غافل می شوند، به همین دلیل فرد به تکمیل پرسشنامه ای تشویق می شود که شامل؛ فعالیت هایی است که عادت به انجام آنها دارد اما پس از پدیدآیی مشکل، آنها را نادیده گرفته است.

هدف از انجام این کار کمک به بیماران برای اظهارنظر از نقطه نظر تقابل تجربه می باشد (گذشته در مقابل آینده) که می تواند به مشاهده بهتر فرآیند تصمیم گیری شان کمک کند. ممکن است این فعالیت به افراد کمک کند تا آگاهی بیشتری از انتخاب های خود کسب کنند و به این ترتیب در جهت تلاش برای از سرگیری دوباره فعالیت های قبلی فراموش شده برانگیخته شوند.

3- سازمان دهی مجدد زمان یکی از ابزارهای مهم در درمان این وابستگی است و نقش درمانگر باید کمک به بیماران دارای تشخیص و نوع کاربرد خاص و همچنین تعیین یک برنامه جدید باشد.

به اعتقاد یانگ این گونه مداخلات، امکان انجام کار درمانی به وسیله تمرین تضاد، یعنی وادار ساختن بیماران به شکستن روال عادی استفاده کنونی خود از اینترنت و ایجاد یک الگوی رفتاری جدید و انطباقی تر، وجود دارد. به عنوان مثال، اگر بیمار به محض اینکه از سر کار یا مدرسه به خانه بر می گردد به صورت آنلاین در می آید و تا موقع رفتن به رختخواب در حالت آنلاین می ماند، ممکن است پیشنهاد درمانگر این باشد که وی برای خوردن غذا و تماشای اخبار یک وقفه ایجاد کند و تنها پس از انجام این کارها دوباره به سراغ رایانه برود. بنابراین این شیوه روش مفیدی برای کاهش یا توقف کاربرد می باشد.

4-شیوه دیگر، شناسایی برخی انگیزه ها برای خروج از سیستم می باشد (فن متوقف کننده های بیرونی).

همراه با برنامه جدیدی که قبلاً برای کاربرد اینترنت ایجاد شده است، به عنوان مثال، درمانگر استفاده از ساعت شماطه ای به عنوان هشدار در مورد زمان خاموش کردن رایانه و انجام برخی دیگر از فعالیت های غیرآنلاین، مانند رفتن به سر کار یا مدرسه، یا اگر دیر وقت شب است، رفتن به رختخواب برای استراحت و تلاش برای خوابیدن را به بیمار پیشنهاد می کند.

5-استفاده از کارت های یادآور نیز یکی از ابزارهای مهم برای کمک به حفظ تمرکز بیماران بر خودداری یا کاهش اهداف مربوط به استفاده کنترل نشده می باشد. به عنوان مثال، باید یک کارت شامل پنج مشکل عمده ایجاد شده به وسیله اعتیاد اینترنتی، همچنین سه مزیت عمده ناشی از کاهش استفاده(یا در نهایت خودداری از استفاده از یک کاربرد معین) تهیه شود. سپس، درمانگر به بیمار می آموزد که این کارت را در فاصله ی بسیار نزدیک خود نگه دارد به طوری که اگر در یک موقعیت خطرناک قرار گرفت؛ بتواند کارت را مرور کرده و پیامدهای مثبت ناشی از خودداری از جابجایی در سایت ها، همچنین پیامدهای منفی حاصل از حفظ فعالیت آنلاین بی وقفه به وی یادآوری گردد.

درمان شناختی ساخت یافته

هدف از روان درمانی عمدتاً بازگرداندن کنترل بر استفاده مناسب از اینترنت می باشد، یعنی، اجرای یک روال انطباقی برای استفاده سالم کنترل شده (ابریو، کرم، گوئز، و اسپریتزر، 2008). علاوه بر این حضور روزافزون اینترنت در زندگی روزمره مردم، به شکل شبکه های اجتماعی، به دلیل نیازهای علمی، یا در اشکال ساده تر ارتباط روزانه، زندگی مجازی به نمونه تقریباً جدیدی از تجارب زندگی در قرن21 تبدیل می شود؛ بنابراین، تصمیم به ممنوعیت کامل آن چیزی جز فقدان اطلاعات درباره ابعاد و مصادیق واقعی اینترنت نیست.

مرحله اولیه

در مورد از شیرگرفتن(ترک) مجازی به هیچ وجه نمی توان روی پذیرش یا همکاری بیماران حساب کرد، مگر اینکه شدت مورد، هنوز خیلی بارز نباشد. بنابراین در مرحله اولیه درمان گروهی، به تأثیرات منفی ناشی از استفاده بیش از حد کمتر پرداخته می شود؛ در عوض بر تسهیلات و مزایای ناشی از این تماس تأکید می شود. سپس جنبه های مختلف مورد بحث قرار می گیرد، مانند اهمیت اینترنت در زندگی هر یک از افراد یا منافع حاصل از کاربرد آن (آشکار است که این نگرش متخصصان همه بیماران را متعجب می سازد؛ آنان انتظار داشتند که درباره اینترنت پیام های دلسرد کننده بشنوند و نه مزایای حاصل از کاربرد آن). بهترین نتیجه این کار تأثیر فوری آن است.

پس از این تماس اولیه، همه ی افراد به تدریج شروع به بیان رابطه اینترنت با زندگیشان کرده و به طور آشکار درباره کمیت تغییر(مثبت) تجربه شده پس از این دوره بحث می کنند. به هنگام تحلیل سخنان هر یک از افراد، نقش اینترنت در زندگی فرد مشخص می شود. در این مرحله اتحاد درمانی( یا ایجاد اعتماد بین فردی بین بیمار و درمانگر) اتفاق می افتد( جلسه اول).

در مرحله بعد به پیامدهای اجتماعی و روانشناختی ناشی از کاربرد اینترنت پرداخته می شود؛ یعنی، شکایت هایی که به طور مکرر از اعضای خانواده، دوستان و همکاران شنیده می شود، بیان می گردد(جلسه دوم). به این ترتیب پیشینه رابطه (معمولاً شکست خورده) استنباط می شود، در نتیجه این امر، اینترن

/ 0 نظر / 33 بازدید