عوامل مؤثر بر اعتیاد شامل: عوامل فردی، خانوادگی، محیطی و اجتماعی می‌باشد. از ویژگی‌های فردی می‌توان از صفات شخصیتی مثل اعتماد به نفس پایین، پرخاشگری شدید، صفات ضداجتماعی و موقعیت‌های مخاطره‌آمیز مانند مورد آزار یا غفلت قرار گرفتن و اخراج شدن از مدرسه نام برد.

.مهم‌ترین راهبردهای پیشگیری از اعتیاد که در جهان از آنها استفاده می‌شود، عبارتند از:


 آگاه‌سازی افراد در مورد خطرات و مضرات مواد مخدر. افزایش مهارتهای  زندگی مانند افزایش مهارت‌های زندگی :  مهارت تصمیم‌گیری، حل مسئله، ارتباطات اجتماعی-

تقویت فعالیت‌های جایگزین به جای مواد مخدر برای ارضای نیازهای روانی اجتماعی نوجوانان و جوانان-

مشاوره و مداخله حین بحران، در بحران‌های مختلف در طول زندگی-

ارتقای فرهنگی و مذهبی-

تقویت قوانین و مقررات مبارزه با مواد مخدر-

-درمان معتادین برای جلوگیری از سرایت اعتیاد

در این جا استراتژی‌های فوق در قالب فعالیت‌های زیر مورد بحث قرار می‌گیرند:

فعالیت متمرکز بر فرد-1

فعالیت‌های متمرکز بر آموزش و آگاه سازی والدین-فعالیت‌های متمرکز بر معلمان و مدرسه-3

فعالیت‌های پیشگیری با استفاده از رسانه‌ها-4

فعالیت‌های پیشگیری از طریق محل‌های کار و مکان‌های تجمع-5

فعالیت‌های پیشگیری با استفاده از شبکه مراقبت‌های بهداشتی اولیه-6

وضع و اجرای قوانین و مقررات-7

1-فعالیت‌های متمرکز بر فرد: راهبرد‌هایی که اطلاعات، نگرش‌ها و رفتار کودکان و نوجوانان در مورد مواد مخدر و مهارت‌های تطابقی و اجتماعی و نیازهای آنان را مورد هدف قرار می‌دهند، در حقیقت شایع‌ترین روش‌های پیشگری هستند. این روش‌ها به جای تمرکز بر والدین، محیط و شرایط سیاسی اجتماعی اقتصادی، بر تغییر فرد متمرکز هستند. در این راستا، برنامه‌هایی که کودکان را از سنین پایین‌تر حتی زیر سن مدرسه تحت پوشش و آموزش قرار می‌دهند و تا سنین بالاتر نیز ادامه می‌یابند، ارجحیت دارند

نکاتی که در ارائه برنامه آموزشی می‌بایست رعایت شوند، عبارتند از-

- اطلاعات ارائه شده باید از نظر علمی معتبر و قابل قبول باشد.

-از ترساندن بیش از حد و دادن اطلاعات باورنکردنی می‌بایست پرهیز نمود.

-اطلاعات ارائه شده نباید حس کنجکاوی نوجوان را در مصرف مواد برانگیزد.

-محتوای برنامه آموزشی نباید نحوه به دست آوردن مصرف مواد را آموزش دهد.

-اطلاعات ارائه شده باید این پیام را منتقل نماید، که مصرف مواد برای «همه» مضر است و هیچ کس و هیچ گروهی از آسیب آن مصون نیست.

- هنگامی که نوجوانان و جوانان مخاطب هستند باید از پیام‌هایی استفاده شود که به مضرات مواد در حال حاضر و آینده نزدیک می‌پردازد نه عوارض درازمدت آن.

- مطالب آموزشی و نحوه ارائه آنها باید بر سن، علائق و نیازهای گروه‌های هدف منطبق باشد.

- پیام‌های آموزشی باید با شناخت فرهنگ و باورهای گروه‌های هدف برنامه‌ریزی گردند.

- ارائه حجم زیادی از اطلاعات در یک زمان کوتاه، میزان یادگیری فرد را کاهش می‌دهد، بنابراین اطلاعات باید به تدریج و با فواصل کوتاه منتقل شده و حتماً تکرار شود، برای مثال فاصله زمانی هفته‌ای یک بار تا دو بار فاصله مطلوبی برای انتقال اطلاعات می‌باشد.