دانشجویان و دانش آموزان هر سال که به پایه بالاتر ارتقاء می یابند بر میزان مطالعه تخصصی آنها افزوده می شود. این کار هم مانند سایر کارهای دیگر دارای فنون خاصی است. آشنایی با آنها می تواند بر میزان سرعت و دقت مطالعه بیفزاید.

آشنا نبودن با روشهای صحیح مطالعه نیز باعث می شود تا بر میزان یادگیری از راه مطالعه آسیب هایی وارد شود. این آسیب ها از روشهای نادرست مطالعه بوجود می آیند که عبارتند از :

1-   با صدای بلند مطالعه کردن : بلند خواندن باعث می شود که مطالعه دچار آسیب شود. آسیب هایی که بلند خوانی ایجاد می کند عبارتند از : ایجاد خستگی برای ماهیچه های زبان و فک دانش آموزان ، برانگیخته و عصبانی شدن دانش آموزان، قشرق راه انداختن بر اثر بلندخوانی دیگران در منزل و همچنین باعث کاهش سرعت فرد در مطالعه می شود. در مکانهای عمومی نمی توان به بلند خوانی پرادخت.

2-  مطالعه همراه استفاده از لوازم صوتی و تصویری : در چنین حالتی فعالیت های ذهن انسان به دو بخش تقسیم می شود. بخشی به فراگیری مطالب درسی و بخش دیگر نیز به فراگیری مطالبی که از طریق وسایل و رسانه های جمعی پخش می شود. اصولاً ذهن انسان طوری است که هنگام توجه به امری از توجه به امور دیگر باز می ماند.

برای دیدن کامل متن روی ادامه مطلب کلیک کنید

 


1-   راه رفتن و مطالعه کردن: دانش آموزانی که هنگام امتحان پارکها، باغها و مکانهایی را برای مطالعه انتخاب می کنند و در حین مطالعه در آن مکانها دائم راه می روند دچار خستگی زود هنگام ، کاهش زمان مطالعه و کاهش تمرکز می شوند.

2-  مطالعه بی وقفه : افرادی که اینگونه مطالعه می کنند برای برنامه مطالعاتی خود استراحتی در نظر نمی گیرند، زیرا استراحت را به عنوان اتلاف وقت تلقی می کنند. لیکن آگاه نیستند آرامش اعصاب از طریق استراحت باعث افزایش بازدهی می شود. مطالعه بی وقفه منجربه خستگی می شود. داشتن استراحت در حین مطالعه باعث استقرار مطالب بیشتر در ذهن می شود. با استراحت می توان  فشارهای روانی ناشی از کار و خستگی را رفع نمود.

3-  حفظ کردن: حفظ طوطی وار مطالب از نظر اهمیت یادگیری ، از سطح پایینی برخوردار است، درک و فهم از مطالب دارای اهمیت یادگیری بیشتری است. شیوه حفظ طوطی وار مطالب جز کاهش نمرات و افت تحصیلی چیزی دیگر در پی نخواهد داشت.

4-  وجود اضطراب: به وجود آمدن چنین وضعیتی در هنگام مطالعه باعث می شود فرد نتواند بخوبی درس را یاد بگیرد و به خوبی نمی تواند امتحان بدهد. لذا همچنان میزان اضطراب در دفعات بعدی افزایش می یابد.

5-  وسواس در مطالعه : در این حالت دانش آموز مطلبی را یکبار می خواند، ولی دچار نوعی تردید می شود، وی مجدداً به مطالعه همان مطالب می پردازد. چنین روندی جندین بار تکرار می شود تا اینکه اطمینان حاصل نماید که واقعاً مطالب را یاد گرفته است. چنین اطمینانی که بر اثر مطالعه زیاد به دست می آید دانش آموزان را دچار خستگی می کنند.

6-  خواندن بیش از حد در شب های امتحان:  اکثر دانش آموزان به علت اینکه مطالعه مداوم در طول روزها ، هفته ها و ماههای تحصیلی ندارند، مطالعه را به شب های امتحان اختصاص می دهند. غافل از اینکه مطالعه بیش از حد و بیدار ماندن در شب های امتحان آسیب هایی دارد. دانش آموزان باید بدانند که بیداری زیادی تولید خستگی می کند و خستگی تمرکز حافظه را کم کرده و باعث فراموشی می شود.. فراموشی نیز تولید اضطراب می کند. ترس  و اضطراب تاثیر منفی در کسب نمره امتحان دارد.

بیداری زیاد

 


خستگی

 


عدم تمرکز

 

فراموشی

 


اضطراب

 


افت تحصیلی

7-  عدم افزایش ساعات مطالعه همراه با افزایش سالهای تحصیلی: روند افزایش مطالعه باید از دوره ابتدایی به تدریج صورت گیرد. یعنی از دوره ابتدایی هر سالی که دانش آموز ارتقاء می یابد باید حدود یک ربع یا نیم ساعت بر میزان مطالعه خود بیافزاید به طوری که این دانش آموز به طور مستمر در طول دوره ابتدایی مجموعاً حدود 3 ساعت در روز باید مطالعه داشته باشد. همینطور در دوره دبیرستان نیز این افزایش بر ساعات مطالعه بیشتر صورت گیرد. این میزن در سالهای پایانی دوره متوسطه باید بیشتر شود.

پایه های بالاتر از نظر حجم و تعداد مواد درسی از پایه های پایین تر بیشتر و غنی تر است ، به همین نسبت باید برای درک مطالب علمی و مفصل به مطالعه بیشتری پرداخت. در غیر اینصورت مطالعه مطالب حجم جدید با آهنگ مطالعه و زمان مطالعه سالهای پایین تر منجر به افت تحصیلی می شود.

8-  مطالعه در حال خستگی : مطالعه در هنگام خستگی یادگیری را با آسیب روبرو می کند مشکلاتی به بار می آورد که عبارتند از : عدم تمرکز کافی ، کندی در مطالعه بویژه هنگام مراجعه از مدرسه به منزل که اوج خستگی ذهنی و جسمی دانش آموزان است.

 

 

آسیب شناسی مطالعه

تدوین :

سیروس مرادی زاده  

مرکز مشاوره و خدمات روان شناختی

 اداره کل  آموزش و پرورش استان لرستان

پاییز    1389